• YARIM ALTIN
    8.309,00
    % -2,49
  • AMERIKAN DOLARI
    32,4109
    % 0,16
  • € EURO
    34,5696
    % 0,38
  • £ POUND
    40,5022
    % 0,51
  • ¥ YUAN
    4,4772
    % 0,16
  • РУБ RUBLE
    0,3461
    % -0,06
  • BITCOIN/TL
    2142270,613
    % 2,72
  • BIST 100
    9.728,70
    % -0,87

Fed ve ECB takipçi faizi piyasa belirler

Fed ve ECB takipçi faizi piyasa belirler

Emre ERGÜL

Makroekonomi üzerine çalışmalarıyla 2011 yılında Nobel İktisat Ödülü’nü alan Amerikalı iktisatçı Thomas Sargent, geçtiğimiz hafta İstanbul’daydı. 80 yaşındaki makroekonomist, İş Bankası’nın düzenlediği “Atatürk’ün Vizyonuyla Gelecek Yüzyıla Bakış Konferansı”nda “Endüstriyel Siyasetlerin Etkileri” başlıklı bir sunum yaptı.

Amerika’nın son iki idaresinin global siyasetlerden vazgeçtiğini belirten Sargent, sunumunu “ABD, 1945’ten 2017’ye kadar teşvik ettiği yeterli global siyasetleri terk ediyor ve prestijini kaybetmiş bir politikayı benimsiyor” eleştirisiyle başlattı. Fiyatları “görünmez el” diye nitelediği piyasaların belirlediğine dikkat çeken Sagent, kelamı monopolleşmeye getirdi.

Tekelciliğin neden makûs olduğunu “Tekelci fiyatları yükseltir, üretimi azaltır, monopol sahiplerine yardım eder ve müşterilere ziyan verir” başlıklarıyla anlatan Sagent, “Ekonominin babası” olarak bilinen ünlü ekonomist Adam Smith’in “Tekelcileri hükümetler korur” yorumunu hatırlattı.

Teşvik konusuna da değinen Sagent, şu an dünyada bir teşvik savaşı olduğunun altını çizdi. Ekonomist Anne Krueger’in “Teşvik, rantçılığı doğurur” kelamlarını hatırlatan Sagent, teşvik siyasetlerini şöyle eleştirdi: “Bu ekonomik açıdan kayıp. Makus sonuç vermis bir reçetedir.

Bunun simgesi de Arjantin’dir. 100 yıl evvel Arjantin’de kişi başına gelir, ABD ve Avustralya’yla yakındı. Artık ise 3’te 1’i. Bunu görmek çok üzücü.” Nobel ödüllü ekonomist, sunumunun “Verimlilik artırımını artıran ne?” başlıklı kısımda de “Kaynakların verimsiz halde tahsis edilmesi verimliliği etkiler” dedi.

Ardından da ülkelerin verimliliği artırabilmesi için 4 mevzuya eğilmesi tavsiyesinde bulundu: “Eğitim, her çeşit fikrin tartışılması, taklit ve inovasyon.” Sagent, konuşmasını “Atatürk de çok düzgün biliyordu” dediği şu Çin atasözüyle bitirdi: “Uzun vadeli bir planınız yoksa kısa vadede kesinlikle başınız belaya girer.

Faizleri kim belirliyor?

Sargent ile sunumunun ardıdan özel bir röportaj yaptık. Sargent son periyotta ABD ve Avrupa merkez bankalarının aldığı kararlara dair DÜNYA’ya şu yorumu yaptı: “Bugünlerde ECB ya da Fed’in çok güçlü olduğu ve çok güçlü kararlar aldığına dair düşünmek çok moda.

Ama bir nokta var ki, her şeyi alt üst ediyor. Onlar önder değil, takipçiler. Faizleri hakikaten onlar mı belirliyor, yoksa denetim edemedikleri güçlere karşı bir reaksiyon olarak mı belirleniyor? Milton Friedman yıllar evvel “Aptal olmayın.

Onların faizler üzerinde limitli güçleri var. Faiz piyasanın gücüyle belirlenir. Hükümetler politikayı belirler ve Fed ve ECB de onlara uyar” demişti. Bence bu, bugün çok kıymetli. Zira ‘İngiltere Merkez Bankası, Fed ya da öbürleri neden faiz artırdı?’ diye sorarsanız bana, ben de ‘Kendi iradeleri dışında’ derim.”

“Onlar takipçiler…”

“Nedenini de yaptıkları açıklamalardaki kodlarda görürsünüz. ‘Faizleri artırdık, zira enflasyon arttı. Enflasyon yoktu, sonra 4, 5, 6 oldu. Enflasyonu öngöremedik’ gibi… Düzgün de, ders kitabında ne müellif? Kitapta “Fed bir şey yapmazsa, enflasyon artar. O vakit da faizler artar” der.

O vakit niçin oluyor? Borç alanlar ve alacaklılar, gerçek faiz oranlarına kıymet verirler. Gerçek bir faiz oranı da, enflasyon yükselirse, nominal faiz oranları da yükselmesi gerekir, ki bu vakit belirlenir. İşte güç budur. Friednman’ın çıkarımını anlattım ki, ben de bunu kabul ediyorum. Bu bir sonuç… Onlar (ECB, Fed vb.) takipçiler, önder değiller.”

“Resesyonu görüyorum diyen sıkça yanlış çıkan hiç kuşkuları olmayan insanlar”

“Kumar oynar mısınız? Hepimiz hayatta bir formda kumar oynarız. Evleniriz, bu da bir kumardır. Bunu neden mi söylüyorum? Hayatta, karşılığını almayı umut ettiğiniz bir şeyler yaparsınız. Lakin sonunda olasılıklar size bazen cevap vermez…

İki kere evlenen biri, biten birinci evliliğine baktığında, evliliklerin yüzde 50’i boşanmayla sonuçlanır der! Kıymetli olan kırılma anlarıdır… Biri size resesyonu gördüğünü söylüyorsa, anlatacaklarını anlamayacağınızı düşündüğünden ya da dürüst olmadıklarından ötürü doğruyu söylemiyordur.

Oysa bu türlü açıklamarı yaptıklarında ne sık haksız olduklarının farkında değiller! Bu kırılma anlarını öngörmek sahiden çok zordur. Resesyon olacağını söyleyenlerin düşünme formunu biliyorum. Destekleri yok.” “Akademik bir karşılık verdim, zira bir akademisyenim. Kolaylaştırılmış bir karşılık yanlış ve yanlış yönlendirici olur.

Doğru bildiri şu: Kırılma anlarını, dönüm noktalarını öngörmek çok zordur. GSYİH’ı gösteren bir çizelge düşünün. Aşağı üst bir çizelge. Aşağı inişlerde resesyonlar olsa… Ki kimileri yumuşak, kimileri sert resesyonlar olsa… Kimi 12 yılda bir, 8 yılda bir, 2 yılda bir… Zamanlamaları bile tıpkı değil. Bu bilgileri verip, tarihte nadiren ve sistemsiz vakitlerde olmuş resesyonları verip, yenisini varsayım etmesini isterseniz…

İşte bu sahiden çok sıkıntı.” “Birçok insan bundan para kazanıyor. Benim üzere teknik adamlara sorarsanız, biz güç deriz. Lakin bir de kimi ekonomistler var. ‘Biliyorum, seneye sakinlik olacak’ deyip çok para kazanıyorlar. Bu adamların çalışma modeli ne biliyor musunuz? Ben bunlara ‘Sıkça yanlış çıkan, fakat hiç kuşkuları olmayanlar’ diyorum. Birtakım şeyleri varsayım etmek çok zordur. Resesyon da onlardan biri…”

“İkinci yüzyılınızda yalnızca kendinizi dinleyin”

Türkiye, ikinci yüzyılında ekonomik olarak ne yapmalı?

Sakın benim üzere insanların tavsiyelerini dinlemeyin. Spordan örnek verelim… Basketbol nedir diye sorsam… LeBron James ya da öbür ünlülerin oynadığı bir oyun diyebilirsiniz. Bir de ayrıntılı kuralları olan bir spor diyebiliriz. Aslında basketbol, kaç kişinin ne kadarlık bir alanda oynanacağını anlatan ve kurallar listesi olan bir şeydir. Lakin tekrar de oyunu değiştirebiliriz. “Sayı attıktan sonra yine topa sahip olma” taktiği geliştirirsin.

Her sayıyı yaptıktan sonra topa tekrar sahip ol… İşte oyunu bu türlü değiştirebilirsiniz. Kuralları hafifçe değiştirerek yapabiliriz bunu… Bunu bu formda anlatmamın nedeni şu… Mustafa Kemal Atatürk eski şablon içinde yeni bir fikir ortaya atmadı. O bütün şablonu değiştirdi. Bu yüzden inanılmazdı. Eski rejimin yeni veziri ya da başbakanı olmadı. Tüm kuralları ve bünyeyi değiştirdi. Sizin 2023-24’ünüz… Bizim 1789’ımız gibi… Karşılığım şudur: Ne beni ne de diğer bir Amerikalıyı dinleyin. Kendinizi dinleyin. Samimiyim.”

Thomas J. Sargent kimdir?

19 Temmuz 1943’te Kaliforniya’da tabiat Sargent, lisans eğitimini Berkeley’de tamamlayıp, doktorasını Harvard Üniversitesi’nde yapmıi bir iktisatçıdır. 2002’den itibaren günümüze kadar daNew York Üniversitesi’nde İktisat ve İş Yönetimi Berkeley Profesörü olarak çalışmakta olan Sargent, 2011’de “makroekonomideneden ve sonuç üzerindeampirik araştırmalar” konusundaki yepyeni katkılar dolayısıylaChristopher A. Simsile birlikteNobel İktisat Ödülü’nü kazanmıştır. 1976’dan beriEkonometri Derneği’nin akademik üyesi olan makroekonomist, Amerikan sağcı iktisatçıların kurmuş olduğu “Şikago İktisat Ekolü”‘nün baş teoricilerinden biridir

Kaynak: Dunya.com

Adana escort Ankara escort izmir escort aliağa escort balçova escort bayındır escort bayraklı escort bergama escort beydağ escort bornova escort buca escort çeşme escort çiğli escort dikili escort foça escort gaziemir escort güzelbahçe escort karabağlar escort karaburun escort karşıyaka escort kemalpaşa escort kiraz escort kınık escort konak escort menderes escort menemen escort narlıdere escort ödemiş escort seferihisar escort selçuk escort tire escort torbalı escort urla escort bostanlı escort mavişehir escort alsancak escort üçyol escort bursa escort altınşehir escort gemlik escort görükle escort gürsu escort inegöl escort kestel escort mudanya escort nilüfer escort orhangazi escort soğanlı escort yıldırım escort antalya escort akseki escort aksu escort belek escort demre escort döşemealtı escort elmalı escort finike escort gazipaşa escort gündoğmuş escort ibradı escort kaş escort kemer escort kepez escort konyaaltı escort korkuteli escort kumluca escort lara escort manavgat escort muratpaşa escort serik escort alanya escort Eskişehir escort Gaziantep escort İstanbul escort Nişantaşı escort Şerifali escort Maltepe escort Sancaktepe escort Eyüpsultan escort Şişli escort Kayaşehir escort Büyükçekmece escort Beşiktaş escort Mecidiyeköy escort Zeytinburnu escort Sarıyer escort Bayrampaşa escort Fulya escort Beyoğlu escort Başakşehir escort Tuzla escort Beylikdüzü escort Pendik escort Bağcılar escort Ümraniye escort Üsküdar escort Esenyurt escort Küçükçekmece escort Esenler escort Güngören escort Kurtköy escort Bahçelievler escort Sultanbeyli escort Ataşehir escort Kağıthane escort Fatih escort Çekmeköy escort Çatalca escort Bakırköy escort Kadıköy escort Avcılar escort Beykoz escort Kartal escort şirinevler escort Kayseri escort Kocaeli escort Gebze escort İzmit escort Malatya escort Manisa escort Mersin escort Muğla escort Bodrum escort Milas escort Dalaman escort Marmaris escort Fethiye escort Datça escort Samsun escort Atakum escort İlkadım escort Aydın escort Bolu escort Denizli escort Diyarbakır escort Düzce escort Konya escort Kütahya escort Sakarya escort